Waarom startten de Georgiërs de opstand op Texel in de Tweede Wereldoorlog?

afbeelding van P Geertsma

Opstand van de Georgiërs is de naam van een gewapende opstand tussen Georgische krijgsgevangenen en Duitse militairen op het Nederlandse eiland Texel. De Georgische krijgsgevangenen waren ingelijfd in het Duitse leger om deel uit te maken van bezettingstroepen. Tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog kwamen de Georgiërs in opstand tegen de Duitse militairen die met hen op het eiland Texel waren ondergebracht. De opstand begon in de nacht van 5 op 6 april toen de Georgiërs de Duitsers probeerden te doden. De opstand zou dagenlang duren. Er vielen in totaal 1000 doden. Hiervan waren 117 Texelaars, 482 tot 565 Georgiërs, en ongeveer 600 Duitsers. Op 20 mei 1945 was de opstand officieel ten einde. De Tweede Wereldoorlog was toen formeel al 12 dagen geleden beëindigd.

Waarom startten de Georgiërs de opstand?
De Georgische soldaten die op Texel waren ondergebracht waren bang dat ze uitgeleverd zouden worden aan de Sovjet-Unie. De Sovjet-Unie had de strijd in het Oosten tegen Duitsland gewonnen en trad hard op tegen Sovjetmilitairen en hun bongenoten die zich hadden overgegeven aan de Duitsers. De Georgiërs die op Texel waren ondergebracht hadden zich niet alleen overgegeven aan de Duitsers, ze hadden ook nog dienst genomen in het Duitse leger. Dit was voor de Sovjet-Unie reden om hen te straffen. De Georgiërs probeerden dit te voorkomen door een ontsnappingspoging te wagen. Daarvoor moesten ze in opstand treden tegen de Duitse militairen op Texel. Deze opstand mislukte echter en er werden zeventig Georgiërs geëxecuteerd door de Duitse troepen. De 228 overlevende Georgiërs zijn na de oorlog uitgeleverd aan de Sovjet-Unie. Hun lot is onbekend. Vermoedelijk moesten ze een lange gevangenisstraf of jarenlange werkstraf ondergaan. Het is ook mogelijk dat ze een erger lot hebben ondergaan. Het feit dat ze uiteindelijk tegen de Duitse militairen in opstand waren gekomen zal waarschijnlijk niet tot strafvermindering hebben geleid.

Wat gebeurde er met de uitgeleverde Georgiërs?
Wat er gebeurde met de uitgeleverde Georgiërs is dus mij onbekend. Hierboven worden een aantal scenario’s genoemd, maar precies weet ik het niet. Mocht iemand hier meer over weten dat zou ik het zeer waarderen wanneer een reactie op dit bericht wordt geplaatst. Ook voor eventuele aanvullingen en/of opmerkingen zou ik graag een reactie onderaan deze tekst willen zien. Alvast bedankt.