Theresienstadt in de Tweede Wereldoorlog

Theresienstadt is een naam van een fort dat in de 18de eeuw werd gebouwd in opdracht van keizerin Maria Theresa. In de Tweede Wereldoorlog werd het fort op 10 juni 1940 in bezit genomen door de Gestapo van de nazi’s. Er werden in Theresienstadt in eerste instantie Tsjechische en Moravische verzetstrijders gevangen gehouden. Theresienstadt kreeg een jaar later echter een andere bestemming. Zo werd Theresienstadt aan het einde van 1941 gebruikt om Joden onder te brengen. De opening van het kamp gebeurde op 24 november 1941. Reinhard Heydrich werd aangesteld als kamphoofd. De niet-Joodse bevolking moest Theresienstadt verlaten. Al spoedig veranderde Theresienstadt van een Joods getto in een concentratiekamp voor gedeporteerde joden. De Joden die in Theresienstadt aankwamen werden vaak doorgevoerd naar andere concentratiekampen en vernietigingskampen in de regio. In Theresienstadt werden volwassen Joden en kinderen ondergebracht. De Joden hadden de raad van ouderen ingevoerd in Theresienstadt zodat ze een zekere mate van zelfbestuur hadden.

De raad van ouderen was verantwoordelijk voor het opstellen van de lijst van mensen die doorgevoerd moesten worden naar concentratiekampen en vernietigingskampen. Hoewel het een vreselijke taak was om aan te wijzen wie naar de vernietigingskampen weggevoerd moesten worden, besloot de Raad van Oudsten toch deze taak uit te voeren. Het alternatief was namelijk dat de Duitsers anders alle Joden uit Theresienstadt zouden laten deporteren. Meer dan 50.000 Joden waren ondergebracht in een stad waar eerst maar 7.000 Tsjechoslowaken hadden gewoond. De omstandigheden werden steeds slechter. Veel inwoners van Theresienstadt werden ziek. Ook was er een steeds groter tekort aan voedsel. Joden die in opstand kwamen tegen de Duitsers werden gedeporteerd of gevangen gehouden in een kleine gevangenis.

Toen er 500 Deense Joden naar Theresienstadt werden gestuurd in 1943 wilde de Deense regering dat er een delegatie van het Rode Kruis naar het kamp gingen om te kijken hoe de Joden daar werden behandeld. De nazi’s wilden de leden van het Rode Kruis bewust een ‘goed’ beeld geven van Theresienstadt en besloten alles te verbouwen zodat het een ‘aangenamere aanblik’ kreeg.

De propaganda van de Duitsers werd uitvoerig voorbereid. De overbevolking van de stad werd opgelost door veel Joden naar concentratiekampen te sturen zoals Auschwitz. Alles werd opgeruimd en de straten werden verbeterd. Ook werden er cafés en andere panden zoals winkels gemaakt. Toen de afgevaardigden van het Rode Kruis langskwamen in 1944 werd voedsel uitgedeeld aan Joodse kinderen zodat het leek of ze het allemaal heel goed hadden. De Joodse kinderen moesten het voedsel later echter weer inleveren bij de nazi’s. De leden van het Rode Kruis weer vetrokken waren ze onder de indruk van het kamp. Ze waren tevreden over het kamp en de opvang van de Joden.

De Duitsers maakten een speciale film over Theresienstadt om hiermee ook andere mensen in de wereld voor de gek te houden. De film moest de wereld laten zien dat de nazi’s onder Adolf Hitler de Joden een speciale stad hadden geschonken. De film kreeg de naam Theresienstadt: Ein Dokumentarfilm aus dem jüdischen Siedlungsgebiet. Deze titel kan worden vertaald met 'Een documentaire uit het Joodse vestigingsgebied'. De film laat de kijker zien dat de Joden het goed zouden hebben gehad in Theresienstadt. Er worden verschillende beelden getoond van Joden die sporten beoefenen en andere gewone bezigheden uitvoeren. De film was echter het tegenovergestelde van de werkelijkheid. De film werd echter pas gevonden na de bevrijding van het kamp op 3 mei 1945. De regisseur Kurt Gerron en alle andere mensen die in de film werden getoond maakten de bevrijding echter niet mee. Zij werden echter eerder al naar vernietigingskampen gestuurd om daar spoedig te sterven. De Sovjet legers bevrijden Theresienstadt op 3 mei 1945. In totaal zouden er tijdens de Tweede Wereldoorlog meer dan 100.000 Joden de dood vinden tijdens hun verblijf in het kamp of door deportatie en verblijf in andere vernietigingskampen nadat ze uit Theresienstadt waren weggevoerd. In de hele Tweede Wereldoorlog zijn meer dan 6 miljoen Joden omgebracht. De nazi’s vielen na de Tweede Wereldoorlog door de mand. De miljoenen mensen die ze hadden vermoord vormen een blijvende aanklacht tegen het door en door slechte systeem van de nazi’s.