Sonderkommandos tijdens en na de Tweede Wereldoorlog

afbeelding van P Geertsma

Sonderkommandos werden in de Tweede Wereldoorlog gevormd uit gevangenen uit vernietigingskampen van de nazi’s. De nazi’s kozen met name sterke mannen uit om deel te nemen aan de Sonderkommandos. Deze mannen werden verplicht om luguber werk uit te voeren zoals het leeghalen van gaskamers en het in stukken breken en vermalen van slachtoffers van het naziesysteem. De werkzaamheden waren zwaar, niet alleen lichamelijk maar vooral ook psychisch. De SS stuurde de Sonderkommandos aan. Wanneer Sonderkommandos weigerden om de bevelen van de SS te gehoorzamen werden ze doodgeschoten. Ondanks dat kwamen Sonderkommandos wel af en toe in verzet tegen de nazi’s of pleegden ze zelfmoord omdat ze de aanblik van hun werk en de verschrikkingen die daarbij hoorden niet konden verwerken. Na de Tweede Wereldoorlog wist men niet of de Sonderkommandos nu medeplichtig waren of niet aan het nazigeweld. Al snel bleek dat veel Sonderkommandos onder dwang hadden gewerkt en psychisch ernstige schade hadden opgelopen. Veel Sonderkommandos maakten een einde aan hun leven, ook na de Tweede Wereldoorlog. Onder dwang werkten ze mee aan de zwartste pagina’s van de twintigste eeuw.