Nederlanders in vreemde krijgsdienst

afbeelding van Rende van de Kamp

Al jaren bestudeer ik het fenomeen van Nederlandse onderdanen die dienen in een buitenlands leger, militie of strijdmacht.
Dit heeft natuurlijk alleszins te maken met het feit dat ikzelf heb gediend in vier verschillende legers. Het Nederlandse leger, het Zuidlibanese leger, het Franse Vreemdelingenlegioen en het Kroatische leger. Graag had ik in nog meer legers gediend, maar je kunt niet alles van tevoren weten.
Mijn voornaamste motief om dienst te nemen was altijd oorlog. Het gezeur in een geregeld leger, schoenen poetsen, appèls, corvee en de bureaucratie waren en zijn voor mij een reden om maar kort in een leger te dienen wanneer er niets te doen is. Een uitzondering heb ik gemaakt voor het Franse Vreemdelingenlegioen. De opleiding, maar ook het in mij gestelde vertrouwen, de kansen die ik hier heb gekregen en die ik, soms, heb gegrepen, hebben mij zeven jaar doen blijven. Zeven jaar van opleidingen, draaien om mijn oren, nog meer opleidingen en cursussen en inzet in landen als Djibouti, Tsjaad en de Centraalafrikaanse Republiek. Uiteindelijk was ik sergeant bij het 2e REP, de parachutisten van het Vreemdelingenlegioen. Terugkijkend kan ik vaststellen dat mijn hart nog steeds in Calvi ligt. Feitelijk was het Legioen voor mij een leger zonder land. Een leger waarin je dient om soldaat te zijn. Want het soldaat zijn was voor mij het allerhoogste.

Huurlingen, vrijwilligers en 'soldiers of fortune' zijn mij altijd blijven boeien. Nog steeds vind ik het fascinerend om te lezen of te horen van mensen die dienen of vechten in het leger dat het hunne niet is.
Vroeger waren alle soldaten huursoldaat. Soldaten trokken van oorlog naar oorlog en dienden onder krijgsheren die charisma hadden of die goed betaalden. Soldaat-zijn was een beroep.
De eerste geschreven teksten over het gebied dat nu Nederland heet en zijn bewoners waren van de Romein Tacitus. Deze geschiedschrijver verhaalde over de wilde stammen die hier woonden en die in Romeinse krijgsdienst gingen. Eén van de krijgshaftigste stammen was de stam van de Bataven. Later zijn in de provincie Groningen de eerste geschriften gevonden door bewoners van dit gebied. Het waren in hout gekerfde brieven van Bataafse soldaten die naar hun familie thuis schreven. De Nederlandse geschiedenis begint dus bij de geschiedenis van huursoldaten.

Later vochten bewoners van de Lage Landen mee tijdens de Kruistochten. Met name de Friezen bouwden een naam op van uitzonderlijk woeste krijgers.
Later vochten overal in Nederland huurlegers tegen elkaar. Denk aan Jan van Schaffelaar, Greate Pier en de Landsknechten van de Zwarte Hoop en de Hertog van Gelre.

In de tijd van de Nederlandse zeehelden, het ontluiken van het Nederlands imperium overzee, voeren Nederlandse piraten, Watergeuzen en Hugenoten onder de piratenvlag en dienden buitenlandse mogendheden als instant-Marine.
Wij hebben er de Zilvervloot en de Antillen aan te danken. De bewoners van de Antillen zijn hiermee échte Nederlanders, nakomelingen van veroveraars, piraten en soldaten. Krijgers en soldaten die tegen de Spanjaarden, Portugezen, Fransen en Britten vochten. Het is ons Hollands bloed dat hier in Nederland zelf is verbleekt door regelgeving en bureaucratie dat daar op de eilanden voor een uniek soort Nederlander heeft gezorgd. Onze échte geschiedenis wordt daar op de Antillen levend gehouden. De échte Watergeuzen wonen nu daar. In de tijd van de Zuidamerikaanse Bevrijdingsoorlogen dienden honderden Antilliaanse soldaten onder de strijdbanieren van Simon Bolivar en vochten mee om Zuid-Amerika te bevrijden van de Spanjaarden. Grote leiders in deze Revolutie waren Piar en Brion. Overal in Zuid-Amerika werden deze Antillianen legendarisch, tot in Venezuela hebben zij standbeelden, maar in Nederland zijn zij volledig onbekend. Onterecht!

Het waren Nederlandse huursoldaten die vochten in de legers van Napoleon. Zijn Grande Armee bestond uit tienduizenden Nederlandse mannen. De meesten zouden met dat grote leger ondergaan in Rusland en Polen.

In de Boerenoorlog in Zuid-Afrika vochten honderden Nederlanders mee in het Hollanderkorps.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog vochten duizenden Nederlandse vrijwilligers mee in de legers van België, Frankrijk, Groot-Brittannië, Canada, Australië, de Verenigde Staten en Duitsland.
In de Spaanse Burgeroorlog vochten opnieuw honderden Nederlandse mannen én vrouwen mee in de Internationale Brigades.
En natuurlijk vochten in de Tweede Wereldoorlog opnieuw tienduizenden mee. Alleen al in de Waffen-SS dienden een 22.000 Nederlanders, terwijl in de NSKK rond de 10.000 Nederlanders dienden. Aantallen in de Kriegsmarine, Wehrmacht en Luftwaffe zijn vrijwel onbekend.
Aan Geallieerde zijde vochten Nederlanders mee en hadden in Groot-Brittannië zelfs hun eigen korpsen. RAF-eenheden en de Prinses Irene Brigade. En niet te vergeten al die duizenden op vissersschepen, koopvaardij en marineschepen die in krijgsdienst kwamen van de Geallieerden.

Tussendoor dienden Nederlanders in de Russische Marine, het Finse leger in de Winteroorlog, het Spaanse Vreemdelingenlegioen, het Franse Vreemdelingenlegioen, het Belgische Vreemdelingenlegioen, de legers van India, de Union en opstandelingenlegertjes van Mexico tot de Balkan.

Na de Tweede Wereldoorlog dienden Nederlanders als huursoldaat in de Congo, Biafra, Rhodesië en Zuid-Afrika. Zij emigreerden naar de VS, Canada, Nieuw-Zeeland en Australië. Nederlandse vrijwilligers vochten in de Israelische Onafhankelijkheidsoorlog mee.
Er was zelfs een Nederlander die diende bij de Chinese Kuomintang en tegen de Japanners én de Chinese communisten vocht.

Nederlanders vochten mee in bevrijdingsbewegingen als de PLO, de PFLP, het ANC, de Sandinista's en het FARC. Zij dienden bij de Kroaten op de Balkan.

En vandaag dienen Nederlanders in het Belgische leger of als 'contractor' bij Private Military Companies.

Een boeiende geschiedenis, toch?

Ik heb over veel van deze genoemde mensen artikelen geschreven. Deze artikelen en interviews zijn gebundeld in Soldaat voor een ander, delen 1 en 2.
Maar ook in mijn eerste boek Onder vreemde vlag kun je lezen over de belevenissen van Nederlanders in vreemde krijgsdienst.