Laplandoorlog oktober 1944 en april 1945

afbeelding van P Geertsma

Aanloop tot de Laplandoorlog
Na de Winteroorlog en de daarop volgende Vervolgoorlog was de strijd voor de Finnen nog niet voorbij. De Finnen moesten noodgedwongen vrede sluiten met Rusland in 1944. De Russen eisten naast een aantal grensgebieden en herstelbetalingen ook dat de Finnen de Duitsers zouden verdrijven uit hun land. Dit moest binnen een kort tijdbestek gebeuren. De Finnen waren eerst de bondgenoten van Duitsland en moesten nu in ruil voor vrede met Rusland dus ten strijde trekken tegen hun voormalige bondgenoten. De Finse voormalige veldmaarschalk Mannerheim wilde met Duitsland onderhandelen. De Duitsers voelden niets voor onderhandelingen. Naar hun mening had Finland zich niet gehouden aan het pact tot wederzijdse bijstand. Duitsland vond dat de Finnen hun hadden verraden. In eerste instantie trokken de Duitsers zich wel terug maar dat gebeurde niet zonder gevechten. Zo ontstond een nieuwe oorlog namelijk de Laplandoorlog. Deze oorlog wordt zo genoemd omdat de gevechten voornamelijk plaatsvonden in het noorden van Finland in het gebied dat de naam Lapland draagt.

De Duitsers waren voorbereid
De Laplandoorlog werd gevoerd tussen oktober 1944 en april 1945. Voor de Duitsers kwam de houding van de Finnen niet onverwacht. De Duitsers hadden in de zomer van 1943 al rekening gehouden met de eventuele gevolgen van een vrede tussen Finland en Rusland. De Duitsers maakten toen al plannen voor een eventuele terugtrekking door het noorden van Finland naar het noorden van Noorwegen. Om die terugtocht zo goed mogelijk te laten verlopen moesten goede wegen worden aangelegd. In de winter van 1943 lieten de Duitsers al krijgsgevangenen werken aan deze wegen. Dat project duurde tot 1944 toen het vermoeden van de Duitsers werkelijkheid werd en de Finnen dus daadwerkelijk een vredesverdrag hadden gesloten met de Russen. De Duitsers waren klaar voor de Laplandoorlog.

De strijd breekt los
Een aantal Finse en Duitse officieren wilden in eerste instantie op vreedzame wijze oplossingen zoeken voor deze complexe situatie. Uiteindelijk was een vreedzame oplossing niet mogelijk omdat de eis van de Russen onverbiddelijk was. De Finnen moesten alle Duitsers van hun grondgebied verjagen. De Duitsers trokken richting het noorden van Finland. Ondertussen werden verschillende mijnen geplaatst in de zeewegen die naar Finland leidden. De Finnen stelden hun generaal Hjalmar Siilasvuo aan om de aanvallen te leiden tegen de Duitsers. Na verschillende gevechten waren de Duitsers tegen het einde van 1944 verdreven. Dit ging echter wel ten koste van veel woningen en gebouwen. De Duitsers pasten namelijk de tactiek van de verschroeide aarde toe.

Het einde van de Laplandoorlog
In totaal werden meer dan 30 procent van de steden van Noord-Finland verwoest door de woedende Duitsers die onder leiding van generaal Lothar Rendulic stonden. De huizen en gebouwen waren voornamelijk van hout gemaakt, er bleef vrijwel niets meer over van de steden. Ongeveer 100.000 burgers raakten dakloos en konden in het onherbergzame gebied nauwelijks beschutting vinden. Er vielen tijdens de Laplandoorlog echter weinig militaire slachtoffers te betreuren. De Finnen hadden 1000 gesneuvelde militairen en de Duitsers hadden 2000 doden na de strijd. Na april 1945 waren alle Duitsers uit Finland verdreven en kon Finland startten met het herstel van het land. Finland had zwaar geleden tijdens de oorlogen maar hield stand.