Dzjengis Khan de grote Mongoolse krijgsheer

afbeelding van P Geertsma

Dzjengis Khan is een bekende Aziatische heerser uit de geschiedenis. Het is onduidelijk wanneer deze persoon geboren is. Er worden verschillende geboortejaren genoemd in de geschiedenisboeken 1155, 1162 en 1167. De geboortenaam van Dzjengis Khan is Temüjin en zijn vader was Yesükhei en zijn moeder was Hoelun. Yesükhei was de leider van een Mongoolse stam genaamd de Borjigin. Howel de vader van Temüjin een belangrijke positie had in de stam kende het leven van Temüjin vele moeilijkheden. Hij was nog maar jong (rond de leeftijd van 10 jaar) toen zijn vader kwam te overlijden. Hij zou vergiftigd zijn door een naburige stam. Er ontstond een conflict over wie de macht zou krijgen over de stam. De halfbroer van Temüjin, genaamd Begter, wilde de macht overnemen en wilde met de moeder van Temüjin trouwen. Temüjin en zijn broer Khasar wilden dit voorkomen en vermoorden Begter.

Temüjin en Börte
Temüjin was echter te jong om een stam te leiden en het feit dat hij betrokken was bij een moord zorgde er voor dat hij vogelvrij was verklaard. De familie van Temüjin had daardoor weinig vrienden en leefden als arme nomaden. Op de leeftijd van 16 jaar trouwde Temüjin met zijn bruid Börte. En ontving een mantel van zwart sabelbont als bruidschat. Dit was een zeer waardevol kledingstuk. Toen Börte werd ontvoerd door de stam Merkit wilde Temüjin wraak en gebruikte de mantel van zwart sabelbont om Jamuka en Toghril te betalen voor een veldslag waarmee Börte kon worden bevrijd.

Temüjin krijgt meer invloed
De daarop volgende jaren werd Temüjin een steeds bekender persoon in de Mongolië. Hij kwam aan de macht door Toghril en sloot zich aan bij de confederatie van Mongolen die werd geleid door Tohgril (die ook wel Wang Khan wordt genoemd). Na verschillende veldslagen werd Temüjin benoemd tot de erfgenaam van Toghril. De benoeming tot erfgenaam zorgde echter voor afgunst en haat bij Senggum die eerder als erfgenaam van Wang Khan was benoemd. Er ontstond een burgeroorlog tussen de Mongoolse stammen. Deze oorlog werd gewonnen door Temüjin en hij werd de nieuwe leider van de confederatie van de Mongolen. Temüjin wilde hervormingen invoeren en besloot daarvoor een code van wetten in te voeren. Deze code kreeg de naam “Yasa”.

Temüjin wordt Dzjengis Khan
Er werden verschillende veldslagen geleverd onder de Mongolen om hiermee de macht van Temüjin te vergroten. Temüjin wilde eenheid onder de Mongolen hebben en zorgde er voor dat alle stammen uiteindelijk één grote Mongoolse natie werden. De ruzies die tussen de stammen bestonden werden door Temüjin met geweld beslecht. Hij zorgde er voor dat de Mongolen zich trots konden voelen en vereend. De macht van Temüjin nam toe en daardoor besloten ook veel stammen om zich vrijwillig aan te melden bij het leger van Temüjin. In 1206 was er een groot Mongools rijk ontstaan. De raad van Mongoolse leiders, de Khuriltai, kreeg Temüjin een nieuwe titel. Deze titel was Dzjengis Khan dat betekend de “de heerser van de wereld”.

Dzjengis Khan en China
In de positie van Dzjengis Khan had Temüjin absolute macht in Mongolië en kon hij de aanvallen op buurland China voortzetten. De legers van Dzjengis Khan waren goed getraind en maakten gebruik van het systeem van de Hunnen. In kleine groepen vielen de legers aan. Vaak namen de legers ook hun families mee en hun bezittingen. De legers hadden vaak vele paarden waardoor ze een grote snelheid hadden op het slagveld. Dit was hun voornamelijke slagkracht: snelheid en wendbaarheid. Tegen goed verdedigde steden hadden de legers van Dzjengis Khan minder succes. De Chinezen besloten om een enorme grote Chinese muur te bouwen om de legers van Dzjengis Khan tegen te houden. Deze trok er echter omheen met zijn horden en kon zo tot ver over het Chinese grondgebied overwinningen behalen. Noordelijk China werd verwoest en verschillende steden werden ingenomen. De keizer van China, Xuan Zong, wilde zijn hoofdstad Yanjing niet overdragen en werd uiteindelijk in 1234 verslagen.

Dzjengis Khan en zijn opvolging
Ook naar Europa toe breidde het rijk van Dzjengis Khan zich uit. Ze vielen Polen en Hongarije binnen. Veel verder trokken ze niet Europa binnen. Dzjengis Khan richtte zich meer op het Oosten. Toen hij in het gebied was wat tegenwoordig Iran heet, kreeg Dzjengis Khan berichten over een samenzwering tussen de westelijke Xia en China. Hij was echter al oud geworden en maakte besluiten over de opvolging. Dzjengis Khan koos zijn derde zoon Ögedei als zijn opvolger. De strijd tussen de China en de Westelijke Xia aan de ene kant en de legers van Dzjengis Khan kan de andere kant was zeer hevig. Uiteindelijk wist Dzjengis Khan ook hier een overwinning te behalen. Het was echter de laatste grote overwinning voor de Mongoolse leider. In 1227 kwam Dzjengis Khan te overlijden aan een onbekende oorzaak. Waar hij begraven ligt is ook niet bekend. Het grote rijk van Dzjengis Khan werd overgedragen aan zijn zonen.