Definitie van een bevel

afbeelding van P Geertsma

Het woord ‘bevel’ heeft bij veel mensen een negatieve klank. Dit heeft voor een deel te maken met de dwang die uit het woord bevel naar voren komt. Door iemand een bevel te geven wordt een bepaalde druk op hem of haar gelegd om een opdracht of taak naar behoren uit te voeren. Een bevel werkt ‘van boven naar beneden’. Dit houdt in dat een bevel in de meeste (zo niet alle) gevallen door een meerdere aan zijn of haar ondergeschikte wordt gegeven. De onder geschikte wordt geacht het bevel op het door zijn meerdere gewenste moment uit te voeren met het gewenste resultaat.

Het woord bevel is door de geschiedenis heen regelmatig misbruikt door militairen om hun schuld af te schuiven op een hogere officier. Een kenmerkend voorbeeld hiervan is de situatie binnen het Duitse leger in de Tweede Wereldoorlog. De wreedheden die door een aantal soldaten zijn gepleegd werden vaak goedgepraat met de bekende leus: ‘bevel is bevel’. Door dit te doen probeerden oorlogsmisdadigers aan te geven dat ze verplicht waren om hun (gruwelijke) taken uit te voeren. De vraag is echter of een bevel uitgevoerd moet worden wanneer deze tegen alle ethische en morele grondbeginselen in gaat.

De meeste militairen die oorlogsmisdaden hebben gepleegd kozen er voor om bevelen zonder vragen (en zonder geweten) uit te voeren. Vaak probeerden ze hun daden op dat moment (en daarna) goed te praten door de weinig steekhoudende argumentatie dat ze geen keuze hadden.

Een bevel stelt iemand ook niet voor een keuze. Daarom is het belangrijk om een goede keuze te maken voordat je onder iemand zijn bevel gaat dienen.

Hieronder heb ik een korte definitie gegeven van bevel.

“Een bevel is een taak of opdracht die een meerdere aan zijn of haar ondergeschikte geeft met een duidelijke verplichting deze naar behoren uit te voeren”.

Pieter Geertsma