Culloden

Schotland ligt vol met slagvelden die allemaal min of meer hun stempel gedrukt hebben op de geschiedenis van het land. Maar Culloden is veel meer. Culloden was een eindpunt. Het einde van de clans.
Net zoals in Ierland later en in de veroverde gebieden in Amerika waar ook krijgersclans woonden, hebben de Angelsaksen er alles aan gedaan om deze clanstructuur te vernietigen. En net zoals later in Ierland en Noord-Amerika vochten clans tegen elkaar. Dat was eigen aan het leven van dappere mannen die leefden en stierven door overvallen en oorlog. Altijd waren clans gebaseerd op het elkaar bijstaan in moeilijke tijden. Landbouwers en jagers, vissers en kleine handwerkslieden kwamen bij elkaar en vormden een leger wanneer hun leider in nood was. Hoe dapperder en woester de clan hoe beter de toekomst was verzekerd. Dat was dan ook de reden dat de Angelsaksen er letterlijk alles aan deden om de verschillende clans tegen elkaar uit te spelen en tegen elkaar op te zetten.
Nog hoor ik mijn kameraad bij de para's van het Vreemdelingenlegioen McGregor roepen dat de Campbells hun kanonnen op zijn clan hadden gericht tijdens de slag bij Culloden. Zo belangrijk was dat en zo diepgaand was die strijd. Een strijd en een nederlaag die nooit zijn vergeten.
Met dit in mijn achterhoofd kwam ik aan bij het slagveld waar eens deze slag werd gestreden. Culloden. Niet zo ver van Edinburgh.
Op 16 april 1746 werd hier het leger van prins Charles Edward Stuart verslagen door de troepen van de hertog van Cumberland. 5000 rebellerende clansmen stonden tegen een overmacht van 9000 man in drassig veenland en moesten de uitkomst van de slag veelal met de dood bekopen en waren dan nog gelukkig om niet het verlies van Schotland zelf mee te hoeven maken.
De verloren slag was zo erg voor Schotland dat vanaf die dag duizenden Schotten uitzwermden over de wereld om zich elders te vestigen.
Op het slagveld is nu zorgvuldig gereconstrueerd hoe de slag verliep. Na een kort bezoek aan het bezoekerscentrum kan je stilstaan op exact de plaatsen waar de verschillende clans stonden opgesteld. Waar stonden de McGregors? En waar de Camerons? Waarvandaan rukten de Gordons op? En waar de MacDonalds?
De namen van de clans bestaan nu nog, maar na de slag werden de tartans verboden, de taal werd uitgebannen. Kortom de Schotten werden omgesmeed tot model-Engelsen.
Van alle slagvelden in Schotland is dus juist Culloden een plaats waar je geweest moet zijn.