Commando Monument in Schotland

afbeelding van Rende van de Kamp

Het is hartje zomer 2007. Een koude wind giert tussen de bergen die zijn bedekt door nevelsluiers. Of ligt dit land zo hoog dat de wolken bereikt zijn? Is dit het effect van de Hooglanden?
Met een warme sweater en een regenjek stap ik uit de auto de verlaten parkeerplaats op. Ik heb wel een half uur gewacht in de auto terwijl ik nadacht en op mijn kaart keek. In al die tijd is geen enkele auto voorbij gekomen. De kaart op de bijrijdersstoel bolt op totdat ik de deur van de auto dichtsmijt.
Ik sta oog in oog met het Commando Monument in Spean Bridge. Tussen Inverness en Fort William in de Hooglanden van Schotland. Vlakbij Achnacarry. Temidden van die bergen, heuvels en kolkende bergstromen. De Schotten zeggen: In Scotland it rains or it is going to rain. Maar net als die eerste Nederlandse commando's van No 2 (DUTCH) Troop knipperen de gebeeldhouwde mannen op de hoge stenen sokkel nog niet eens met hun ogen. Al jaren staan ze hier ter nagedachtenis van al die commando's uit al die landen die in plaats van het op te geven in 1940 niet alleen doorvochten, maar er zelfs nog even een schepje bovenop deden. Noren, Belgen, Tsjechen, Fransen, Nederlanders en Britten kwamen hier tussen de nevels hun groene baret verdienen en werden daarmee de eerste commando's ooit. Voor hun staat dit monument er nu. Maar ook voor al die mannen die na hun kwamen.
In de perkjes rond het monument staan kleine labeltjes en stokjes met naamplaatjes. Langzaam lees ik wat er op staat. Ter nagedachtenis aan commando's die sneuvelden in Borneo, of de Falklands, of Irak. Ik zie namen van Britse doorzetters, maar ook van een enkele buitenlander. Zo kwamen kameraden en familie van dode mannen helemaal hierheen om hun moed te gedenken. Ik zie een Brit die dienst nam in het Franse Vreemdelingenlegioen. Even verder een Zuid-Afrikaan. Mannen die dienden in commando-eenheden van verre legers. Mannen die op missie gingen en niet terugkwamen. Mannen die worden gemist door andere mannen die door de mist naar deze uithoek reden om hun kameraden te gedenken. Een stokje in de grond.
Maar aan de voet van dit standbeeld.
Het Commando Monument in de Hooglanden van Schotland.